۱ـ یاری خواستن از خویشاوندان در گشودن مشکلات خانوادگی
پس از جنگ بنی قریظه که غنیمتهای فراوانی به دست مسلمانان افتاد، زنان رسول خدا(صلی الله علیه و آله) از آن حضرت درخواست خرج بیشتر و زندگی تجملی کرده بودند. پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) این درخواست را نپذیرفت و فرمود: من رهبر مسلمانان هستم و باید زندگی بسیار عادی داشته باشم، تا بینوایان احساس حقارت نکنند.
با این حال، آنان حضرت را بسیار آزردند، به گونهای که پیامبر از آنان دوری کرد.
چند روزی گذشت، روزی پیامبر به حفصه فرمود: آیا داوری مردی را میان من و خود میپذیری؟ حفصه عرض کرد: آری. رسول خدا در پی عمر فرستاد. چون عمر آمد، پیامبر به حفصه فرمود: سخن بگو. حفصه عرض کرد: ای رسول خدا! شما سخن بگویید، عمر با شنیدن این سخن برآشفت و به گوش دخترش حفصه، سیلی زد. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) ناراحت شد و به عمر فرمود: من تو را برای زدن دخترت طلب نکردم، بلکه تو را خواستم تا میان ما آشتی برقرار کنی. پس با ناراحتی مجلس را ترک گفت. چندی بعد این آیات نازل شد: ای پیامبر به همسران خود بگو: اگر شما زندگانی و زینت و زیور دنیا را طالب هستید، بیایید تا مهریه شما را بپردازم و همگی شما را به خوبی طلاق بدهم و اگر طالب خدا و رسول خدا و مشتاق آخرت هستید، خداوند نیز به نیکوکاران شما پاداش بزرگی خواهد داد.[۸۵]
۲ـ پذیرش مسؤولیت خانواده
هنگامی که در صدر اسلام، آیهای درباره عذاب دوزخیان نازل شد، چند تن از جوانان از ترس گرفتاری به چنین عذابی سر به بیابان نهادند و زندگی عادی خویش را رها کردند. همسران آنان خدمت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) آمدند و شرح حال شوهران خود را بازگفتند. رسول خدا(صلی الله علیه و آله) از این ماجرا ناراحت شد و به سوی مسجد شتافت. مسلمانان را نیز به مسجد فراخواندند و چنین فرمودند: من که پیامبر شما هستم، همسر اختیار کردهام، غذا میخورم و از بدنم نگهداری میکنم و در میان اجتماع به سر میبرم و با مردم تماس دارم، هر کس از سنت و روش من روی بگرداند، از من نیست.
۳ـ عدم تبعیض میان دختر و پسر
روزی مردی در محضر پیامبر(صلی الله علیه و آله) نشسته بود. ناگهان برای آن مرد خبر آوردند که همسرش، دختری به دنیا آورده است. رنگ از چهره مرد عرب پرید و پریشان خاطر شد. پیامبر به عنوان دلداری به وی فرمود: زمین بار سنگینی او را تحمل میکند، آسمان بر او سایه میاندازد و خدا هم روزی او را میرساند، تو چرا نگرانی؟ دختر تو، چون گلی است که او را استشمام میکنی، این که ناراحتی ندارد!
۴ـ تقسیم کار میان همسران
علی(علیهالسلام) و حضرت فاطمه(سلاماللهعلیها) پس از تشکیل زندگی مشترک، تربیت و تقسیم کارهای خانه را به نظر و مشورت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) واگذاشتند. آنان به آن حضرت گفتند: یا رسول الله! ما دوست داریم ترتیب و تقسیم بندی کارهای خانه با نظر شما باشد.
پیامبر نیز کارهای بیرون خانه را بر عهده علی(علیهالسلام) و کارهای داخلی را بر عهده زهرا(سلاماللهعلیها) گذاشت. علی و زهرا(علیهماالسلام) از این که نظر رسول خدا را در زندگی خصوصی خود دخالت دادهاند، بسیار خرسند بودند. از آن تاریخ، کارهایی مانند: آوردن آب، آذوقه و سوخت و خرید بازار را علی(علیهالسلام) انجام میداد و کارهای دیگر هم چون: آرد کردن گندم و جو با آسیا دستی، پختن نان، آشپزی و پاکیزگی خانه نیز به دست حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) انجام میشد. البته هر گاه علی(علیهالسلام) فراغت مییافت، در کارهای داخلی خانه به یاری حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) میشتافت. هم چنین اگر گرفتاری، مسافرت یا جهادی برای علی(علیهالسلام) پیش میآمد، حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) کار بیرون را نیز انجام میداد.
۵ـ آموزش شجاعت و خداشناسی به کودک در هنگام بازی
در روایتی آمده است: هنگامی که امام حسین(علیهالسلام) کودکی خردسال بود، فاطمه زهرا(سلاماللهعلیها) با او بازی میکرد و هنگام بازی، فرزند خود را بالا و پایین میانداخت. در آن حال درس شجاعت و شهامت به او میآموخت و میفرمود: ای حـسـن! مـانــنــد پــدرت بـاش بند اسارت را از گردن حق بگشای خداوند احسان کننده را پرسستش کن و هرگز با کینه توزان دوستی مکن[۸۶]
۶ـ اهمیت انتخاب نام نیک برای فرزندان
ابوهارون گوید: هم نشین امام صادق(علیهالسلام) بودم. چند روزی به خدمت آن حضرت نرفتم. پس از آنکه به دیدارش رفتم، فرمود: چند روزی است که تو را ندیدهام؟ عرض کردم: خداوند فرزندی به من عطا فرموده است. فرمود: خدا قدمش را بر تو مبارک قرار دهد. برای او چه نامی انتخاب کردهای؟ گفتم: نامش را محمد گذاشتم. حضرت با گونههایش به طرف زمین رو کرد و گفت: محمد، محمد، و به اندازهای خم شد که نزدیک بود صورتش به زمین برسد. سپس فرمود: جانم و فرزندانم و اهل بیتم و پدرم و همه اهل زمین فدای رسول خدا(صلی الله علیه و آله) باد! آنگاه افزود: به کودک دشنام مده. او را کتک نزن و به او بدی نکن و بدان که در روی زمین خانهای نیست که نام محمد در آن باشد، مگر آن که هر روز از لوث شیطان پاک میشود.[۸۷]
۷ـ ارزش آراستگی و پیراستگی در زندگی مشترک
حسن بن جهم میگوید: حضرت موسی بن جعفر(علیهالسلام) را دیدم که خضاب کرده بود با شگفتی از علت آن پرسیدم. فرمود: توجه مرد به آراستن سر و صورت و لباس بر عفت زن میافزاید. زنان بسیاری به دلیل بیتفاوتی شوهرانشان از جاده عفاف، قدم بیرون نهادهاند. سپس فرمود: آیا دوست داری همسرت را ژولیده و در هم و بر هم ببینی؟ گفتم: نه. فرمود: او هم مانند توست و دوست ندارد همسر خود را کثیف و ژولیده ببیند. همانا پاکیزگی و به کاربردن عطر و اصلاح سر و صورت از اخلاق پیامبران است.[۸۸]
۸ـ پاداش عدالت میان فرزندان
زنی با دو فرزند کوچکش بر عایشه، همسر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) وارد شد. عایشه سه دانه خرما به زن داد. مادر به هر یک از بچهها، یک دانه خرما داد. خرمای دیگر را نیز نصف کرد و نیمی از آن را به هر یک از بچهها داد. چون پیامبر(صلی الله علیه و آله) به خانه برگشت، عایشه جریان را برای آن حضرت تعریف کرد. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمود: آیا از کار آن زن تعجب کردی؟ خدا به دلیل رعایت عدالت و مساوات، آن زن را به بهشت خواهد برد. [۸۹]
۹ـ محبت به فرزندان
روزی رسول خدا(صلی الله علیه و آله)، امام حسن و امام حسین(علیهماالسلام) را میبوسید. مردی که حاضر بود، گفت: من ده فرزند دارم که هیچ یک از آنان را نبوسیدهام. پیامبر(صلی الله علیه و آله) فرمود: کسی که رحم نکند، بر او رحم نمیشود.
پینوشت :
[۸۵] – سوره احزاب، آیات ۲۸ و ۲۹٫
[۸۶] – الگوهای تربیت کودکان و نوجوانان: ص ۱۴۴٫
[۸۷] – الگوهای تربیت کودکان و نوجوانان: ص ۲۶٫
[۸۸] – تعلیم آسمانی اسلام، محمد صحفی: ص ۷۷٫
[۸۹] – الگوهای تعلیم و تربیت: ص ۱۴۸٫
فرآوری وبازنشر مطلب : سایت رهبران شیعه